नेपालले २७ वर्षपछि क्षेत्रीय सम्मेलन आयोजना गर्ने अवसर पाएको छ । किन यति लामो समय लाग्यो?

एसिया क्षेत्रीय सम्मेलन आयोजनाका लागि विगतमा पनि प्रयास भएका हुन् । यो एउटा बृहत सम्मेलन हो । यसको आयोजक हुन इन्टरपोलमा रहेका सदस्यराष्ट्रको समेत समर्थन आवश्यक थियो । सिंगापुरमा सम्पन्न अघिल्लो सम्मेलनमा मात्र हामीले औपचारिक रुपमा प्रस्ताव गरेका थियौँ । सदस्यराष्ट्रको सहयोग प्राप्त भयो र यो अवसर नेपाल प्रहरीले प्राप्त गरेको छ ।

नेपाल प्रहरीले सम्मेलनलाई अवसरका रुपमा स्थापित गर्न के गर्दैछ ?

एसिया प्रान्तमा रहेका इन्टरपोल सदस्यराष्ट्रहरुको सम्मेलनमा नेपालले आफ्ना अजेन्डा जोडतोडले राख्ने तयारी गरेको छ । मुख्य अजेन्डा रहेको मानवतस्करीका विविध आयाम, अपराधले ओगटेको क्षेत्र र त्यसभित्र गाभिएका सदस्यराष्ट्रका बीच विषय प्रस्तुति म आफैँले दिँदैछु । यसबाहेक विश्वभरबाट सहभागी हुने कानुन कार्यान्वयन इकाइमा आबद्ध अधिकारीसँग प्रविधिजन्य अपराध, लागुऔषध, अवैध व्यापार, वित्तीय अपराध र जुवाका विषयमा छलफल र अनुभव आदानप्रदान हुनेछ ।

नेपालसँग सुपर्दगी सन्धि नभएका देशबाट अपराधी ल्याउन र पठाउन जुन कठिनाइ छ, के यो सम्मेलनले त्यसको मध्यमार्ग खोज्ला ?

हामीले यस सम्मेलनलाई अपराध नियन्त्रण र अपराधका विविध स्वरुप र भोगेका कठिनाइका विषयमा छलफल गर्ने फोरमका रुपमा लिएका छौं । नेपालमा अपराध गर्ने र छिमेकी राष्ट्रमा लुक्ने प्रवृत्तिका विषयमा भन्दा पनि अपराधीका लागि भाग्ने जमिन र लुक्ने देश नै नहुने अवस्थाको सिर्जना गर्न सम्मेलन केन्द्रित हुनेछ ।

पछिल्लो समय अपराध गरेर भारतमा लुक्ने र भारतमा अपराध गरेर नेपाल आउनेभन्दा पनि एसिया प्रान्त, अस्ट्रेलिया, अमेरिका र युरोपसम्म पुग्ने गरेको अनुसन्धानमा देखिएको छ । त्यस्ता अपराधीलाई ढिलोचाँडो कानुनको कडघरामा उभ्याउन हाम्रो छलफल केन्द्रित रहनेछ ।

सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश रण्बहादुर बमको हत्याआरोपी जति चाँडो इन्टरपोलको सहयोगमा नेपाल ल्याइए, अन्य घटनामा त्यो तदारुकता देखिएन । इन्टरपोलको सहयोग पनि घटना प्रदान हुने हो ?

इन्टरपोल सदस्यराष्ट्रले गर्ने सहयोग त्यस देशको कानुनमा निर्भर हुन्छ । यस्तै, नेपाल र सम्बन्धित राष्ट्रबीच भएका अपराधी हस्तान्तरण सम्बन्धी कानुनले मुख्य भूमिका राख्छन् । यसमा घटनाप्रदान हुने होइन । इन्टरपोल सदस्यराष्ट्र र हाम्रो कानुन प्रमुख हुन्छ ।

नेपालको आग्रहमा रेडकर्नर नोटिसमा राखिएका इयान बेकरलाई इन्टरपोलले एकाएक नोटिसबाट हटायो, किन ?

नेपालले वन्यजन्तुसम्बन्धी अपराधमा सर्वाधिक खोजी गरेका व्यक्ति हुन् इयान बेकर । रेड कर्नर नोटिसमा राखिसकेपछि इयान भाग्दै हिँडे, हामीले पच्छ्याइरह्यो । केही समयअघि इयानले आफूलाई फसाइएको भन्दै इन्टरपोलमा निवेदन हाले । इन्टरपोलले केही समयका लागि नोटिस हटाएको होइन, सार्वजनिक नगरी लुकायो । त्यसपछि निरन्तर हामीसँग इन्टरपोल मुख्यालयले सोध्यो । नेपाल एनसिबीले प्रमाणसहित पत्राचार गरिरह्यो । केही दिनअघि मात्र इन्टरपोलले समेत दोषी ठहर गरी हाल इयान हाम्रो रेड कर्नर नोटिसमा छन् ।  इयान नागरिक रहेको देश र हामीबीच कानुनी अप्ठ्याराका कारण ल्याउन सकेका छैनौँ, चाँडै ल्याउँछौँ ।

नेपालको उत्तर र दक्षिणमा रहेका शक्तिशाली देशलाई आधार बनाएर वित्तीय र संगठित अपराध वृद्धि भएको छ  । सम्मेलनमा यस विषयले महत्वव पाउला ?

मैले अघि पनि भनेँ– यो सम्मेलन दुई देशबीच भन्दा पनि मुद्दाको अन्तर्राष्ट्रिय फोरममा छलफल गर्ने अवसर हो । अनौपचारिक रुपमा यस विषयमा कुराकानी हुनेछ । औपचारिक रुपमा सदस्यराष्ट्रबीच विषयलाई महŒवसाथ नेपालले राख्नेछ ।

आयोजकका हैसियतले सम्मेलनबाट नेपालले विश्वमा दिने सन्देश के हो ?

विश्वका प्रहरी र कानुन कार्यान्वयन इकाइ सम्बन्धित देशको ऐननियम र भौगोलिक परिधिमा बाँधिएका हुन्छन् तर अपराध गर्ने व्यक्तिका हकमा यो लागू हुँदैैन । सम्मेलनले अपराधको अन्तर्राष्ट्रियकरण, प्रविधिको प्रयोग र अपराधी लुक्ने भौगोलिक अवस्था अन्त्य हुने विश्वाससाथ नेपाल प्रहरीले सम्मेलन आयोजना गरेको हो ।

नेपाल प्रहरीले नेपालमा अपराध गरेर अन्य देशमा सुरक्षित छु भन्ने अपराधीका लागि इन्टरपोलको सहयोग र सहकार्यमा अन्त्य गर्नेछ । अहिले विश्वका कुनै पनि भूभागमा बसेर चाहेको देशमा अपराध गर्ने प्रविधिको विकास भएको छ । त्यसविरुद्ध लड्न हामी सक्षम छौं भन्ने सन्देश यो सम्मेलनले दिनेछ । कानुनमा रहेको सहुलियतको अन्त्य र अपराधीलाई ढिलोचाँडो कानुनको कठघरामा उभ्याउन नेपाल सक्षम छ भन्ने सन्देश सम्मेलनले दिनेछ ।

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here